Tự đạo văn là gì? Khi nào dùng lại bài của chính mình bị coi là vi phạm
Dùng lại tiểu luận cũ, bài báo đã đăng hay đề cương của chính mình có thể bị tính là tự đạo văn. Giải thích khái niệm, các tình huống thường gặp và cách tái sử dụng hợp lệ.
- Tự đạo văn là dùng lại nội dung mình đã nộp hoặc công bố mà không khai báo, không trích dẫn.
- Turnitin có thể phát hiện nếu bài cũ đã nằm trong kho bài nộp hoặc đã xuất bản.
- Bạn vẫn được dùng lại kết quả của mình - miễn là trích dẫn và xin phép khi cần.
- Với bài báo, việc đăng trùng lặp có thể dẫn đến rút bài.
“Bài của chính em viết thì sao lại gọi là đạo văn?” - đây là phản ứng tự nhiên của nhiều sinh viên khi báo cáo Turnitin báo trùng với… tiểu luận cũ của mình. Thực tế, tự đạo văn (self-plagiarism) là một khái niệm được hầu hết các trường và tạp chí khoa học quy định rõ. Bài viết này giải thích tự đạo văn là gì, các tình huống thường gặp và cách tái sử dụng nội dung của mình một cách hợp lệ.
Tự đạo văn là gì?
Tự đạo văn là việc sử dụng lại nội dung mà bạn đã nộp để đánh giá hoặc đã công bố trước đó, rồi trình bày như một sản phẩm mới mà không khai báo hay trích dẫn. Vấn đề không nằm ở quyền tác giả - bạn vẫn là người viết - mà ở tính trung thực: người chấm hoặc người đọc được hiểu rằng đây là công việc mới, trong khi thực tế không phải.
Các tình huống tự đạo văn thường gặp
1. Nộp lại tiểu luận cũ cho môn học khác
Một bài tiểu luận đã được chấm điểm ở môn A, sau đó nộp lại (hoặc sửa nhẹ) cho môn B. Hầu hết quy chế đều coi đây là vi phạm nếu chưa được giảng viên đồng ý.
2. Dùng lại đề cương hoặc báo cáo tiến độ
Phần tổng quan trong đề cương đã nộp qua hệ thống có lưu bài sẽ bị báo trùng khi đưa vào luận văn. Trường hợp này thường được chấp nhận nếu trường quy định rõ, nhưng bạn nên hỏi trước.
3. Khóa luận đại học phát triển thành luận văn thạc sĩ
Tiếp tục hướng nghiên cứu cũ là điều bình thường, nhưng sao chép nguyên các chương từ khóa luận sang luận văn mà không trích dẫn sẽ bị coi là tự đạo văn.
4. Đăng trùng lặp bài báo khoa học
Gửi cùng một bản thảo (hoặc gần giống) cho hai tạp chí, hoặc đăng lại kết quả đã công bố như kết quả mới. Đây là vi phạm nghiêm trọng trong xuất bản và có thể dẫn đến rút bài.
5. Đưa bài báo đã đăng vào luận án
Nhiều trường khuyến khích nghiên cứu sinh công bố kết quả trước khi bảo vệ. Khi đưa vào luận án, bạn cần trích dẫn các bài báo đó và tuân thủ quy định của trường về việc sử dụng công trình đã công bố.
Cách tái sử dụng nội dung của mình hợp lệ
- Hỏi ý kiến giảng viên trước khi dùng lại bài cũ cho môn học hoặc đề tài mới.
- Trích dẫn chính mình như với bất kỳ tác giả nào: (Phạm, 2024).
- Viết lại và phát triển: dùng bài cũ làm nền, nhưng cập nhật tài liệu, mở rộng phân tích.
- Khai báo với tạp chí nếu bản thảo dựa trên luận văn, kỷ yếu hội thảo hoặc bản preprint.
- Kiểm tra trước ở chế độ không lưu bài để biết phần nào đang trùng với bài cũ.
Ví dụ trích dẫn bài của chính mình
Tự đạo văn được xử lý như thế nào?
Mức độ xử lý tùy quy chế và mức độ vi phạm. Với bài tập, tiểu luận, sinh viên có thể bị yêu cầu làm lại hoặc trừ điểm. Với luận văn, phần trùng được tính vào tỷ lệ chung và có thể khiến bài vượt ngưỡng. Với bài báo, tạp chí có thể từ chối, yêu cầu đính chính hoặc rút bài. Điều quan trọng là hầu hết trường hợp đều có thể tránh được chỉ bằng việc khai báo và trích dẫn.
Câu hỏi thường gặp
Nếu giảng viên đồng ý thì có còn là tự đạo văn?
Không, khi đã được cho phép và có ghi chú rõ ràng. Hãy giữ lại email hoặc văn bản đồng ý.
Trùng với bài cũ của mình có làm tăng tỷ lệ trên Turnitin?
Có, phần trùng vẫn được tính. Giảng viên có thể loại trừ nguồn đó nếu xác định là bài hợp lệ của bạn.
Bài đăng trên blog cá nhân có tính không?
Nếu trang công khai, nội dung có thể nằm trong nguồn Internet và được so khớp như bình thường.
Muốn biết bài mới có đang trùng với bài cũ không? Kiểm tra Turnitin không lưu bài trước khi nộp.